Kinh tế học hài hước

Chuyên đề kinh tế học của Mark @ Saromalang: Làm thế nào để học kinh tế? Hơn nữa, làm thế nào để học kinh tế học một cách vui vẻ?

Và vì sao phải học kinh tế?

Đây là định luật của Mark: Economical laws apply universally. (Các định luật kinh tế áp dụng một cách phổ quát)
Ví dụ về kinh tế học:
>>Vì sao chuyên gia nước ngoài ở Việt Nam ở nhà 2,000 USD/tháng, đi taxi đi làm?
>>Vì sao Việt Nam là nơi đáng sống đối với người nước ngoài?

Kinh tế học chi phối mọi hoạt động trong xã hội vì "Con người là sinh vật kinh tế". Ngay cả trong tự nhiên, các loài vật cũng hoạt động sao cho kinh tế. Nếu có 2 cánh rừng, các loài thú vẫn chọn cánh rừng dễ sống hơn. Trong các loại linh trưởng bậc cao như vượn người ta cũng thấy dùng thực phẩm đổi lấy sex. Đó là hoạt động kinh tế. Con người cũng làm thế từ ngàn đời nay. Bạn có thể trao đổi bất cứ thứ gì.

Người có IQ cao thì thường cũng học tốt kinh tế học, tất nhiên là tự học. Vì từ kinh tế học bạn sẽ hiểu được bản chất của toàn bộ cuộc đời. Kinh tế học chi phối toàn bộ hoạt động xã hội, gồm cả hoạt động từ thiện (đừng nghĩ là không có động cơ sau đó).

Trong tiếng Anh thì môn kinh tế học (経済学 keizaigaku) gọi là Economics, chú ý là dạng tính từ và thêm chữ "s" để chỉ môn học ví dụ Physics, Mathematics. Còn Economy là danh từ "nền kinh tế" (tức là 経済 keizai).

Vậy thì, làm thế nào để học, hơn nữa, học một cách vui vẻ?

Thế nào là người tư lợi: 7 đặc trưng của người tư lợi và cách đối phó

Trong tiếng Nhật cũng có tính từ để chỉ sự tư lợi, đó là 自己中心的な (じこちゅうしんてきな) hay thường gọi tắt là 自己中 (じこちゅう, jikochuu).

>>Cách đọc chữ Nhật Bản

"Một người hoặc là tìm được niềm vui trong học tập, 

hoặc chỉ tìm được niềm vui trong việc tư lợi"

- Mark -

Giải thích tiếng Nhật: 自己中心的 [tự kỷ trung tâm đích] là tính từ chỉ việc lấy bản thân làm trung tâm, coi lợi ích bản thân là trên hết kể cả làm hại lợi ích của người khác. Thường gọi tắt là 自己中 JIKOCHUU. Đây là kiểu người bị ghét nhất tại Nhật Bản. Vì thế ở Nhật người ta hay nói 自己中な人が大嫌い Tôi rất ghét người tư lợi.

Thế nào là người tư lợi và đặc trưng của người tư lợi

Cuộc đời là những câu lạc bộ

Cuộc đời là gì? Ý nghĩa của cuộc đời là gì? Tôi là ai?

Đó không phải là vấn đề. Vấn đề là thế này: Cuộc đời là những câu lạc bộ. Khi bạn hạnh phúc thì đời là gì chẳng được, bạn còn chẳng quan tâm tới ý nghĩa cuộc đời. Điều mà bạn cần thực hành là lối sống hạnh phúc (happy lifestyle), thứ mà tôi sẽ chỉ ra tại Saromalang.

Và để hạnh phúc thì bạn phải luôn luôn học tập. Khi nào bạn không còn niềm vui học tập, lúc đó cuộc đời bạn sẽ đóng băng. Nhưng không vì thế mà người học tập sẽ hạnh phúc vì bạn còn phải có cách học tập đúng đắn và học những thứ đúng đắn.

Cuộc đời là những câu lạc bộ. Hãy tham gia nhiều câu lạc bộ để đời vui hơn.

Vì sao đời là những câu lạc bộ?

Trường hợp khai thấp học lịch để đi lao động Nhật Bản

Tại Saromalang thì tôi có nói khá nhiều về việc đi thực tập sinh bên Nhật. Chú ý là Saromalang chỉ làm hồ sơ du học cho các bạn du học lần đầu và một số bạn từng đi thực tập (tu nghiệp) tại Nhật đã về nước mà có vốn tiếng Nhật khá (hoặc chỉ đi 1 năm).

Về việc làm hồ sơ để các bạn thực tập sinh (tu nghiệp sinh) về nước quay lại Nhật du học thì còn tùy thuộc hồ sơ nên các bạn hãy tham khảo Góc thực tập sinh để xem cần giấy tờ gì. Saromalang chỉ có thể phán đoán (cùng với trường Nhật ngữ) nếu các bạn scan hồ sơ đầy đủ (và S không giữ giấy tờ gốc của các bạn).

Câu hỏi: Vì sao phần lớn các bạn đi lao động tại Nhật đều muốn quay lại Nhật du học?
(Trả lời ở cuối bài)

Vì sao lại giúp các bạn thực tập sinh quay lại Nhật du học?

Tôi mong muốn các bạn đạt được nguyện vọng của mình và có thể sống thành công và hạnh phúc trong tương lai. Bản chất của kinh doanh, dịch vụ là giúp cho khách hàng đạt được điều họ mong muốn. Họ mong muốn điều đó thường là để sống hạnh phúc hơn. Tất nhiên là khách hàng phải là người tự quyết định và tự chịu trách nhiệm về quyết định cũng như cuộc đời của họ. Tại Saromalang sẽ luôn áp dụng điều khoản miễn trách nhiệm. Tại đây chúng tôi chỉ giúp bạn làm hồ sơ tốt nhất có thể và cùng bạn tìm ra kế hoạch du học phù hợp nhất cho bạn. Việc bạn có thành công hay có hạnh phúc hay không là do bản thân bạn mà thôi (và nếu giả sử bạn có thành công thì đó hoàn toàn không phải là do S nên các bạn không cần cảm ơn, nếu cảm ơn thì hãy cảm ơn bản thân bạn đã nỗ lực.)

Mặc dù các bạn thực tập sinh về nước thường bị dán nhãn "sang Nhật kiếm tiền" nhưng theo tôi đó có thể chỉ là định kiến vì các bạn thực tập sinh sẽ có những lợi thế hơn các bạn mới đi du học lần đầu:

(1) Các bạn đã có kinh nghiệm sống ở Nhật
(2) Các bạn đã có kinh nghiệm đi làm nên định hướng phải học gì sẽ tốt hơn
(3) Các bạn có tài chính sẵn (do đi thực tập)
(4) Các bạn đã nỗ lực học tiếng Nhật tới trình độ khá

Đây là 4 lý do giúp bạn có lợi thế. Ngoài ra, theo như tôi biết thì nhiều bạn mới ra trường là đi thực tập ở Nhật ví dụ tốt nghiệp đại học, cao đẳng, trung cấp, ... rồi qua Nhật đi làm.

Vì sao khai thấp học lịch để đi thực tập sinh Nhật Bản?

Bản chất thực sự (honne) của việc đi thực tập ở Nhật là đi làm công nhân (worker). Điều kiện để đi thực tập là thế này: Bạn đã đi làm tại Việt Nam và muốn sang Nhật thực tập nâng cao tay nghề về nghề đó nhằm về nước giúp cho ngành công nghiệp đó phát triển.

Yếu tố thứ nhật: Bạn đã làm trong ngành đó.
Yếu tố thứ hai: Sẽ về nước đóng góp.

Định luật kinh tế học: Vì sao người nghèo tiếp tục nghèo?

Định luật kinh tế học: Người nghèo sẽ tiếp tục nghèo.

Vòng xoáy đói nghèo (cycle of poverty) là thuật ngữ kinh tế học chỉ hiện tượng, nguyên nhân của việc một khi đã rơi vào đói nghèo thì đói nghèo sẽ luôn tiếp tục nếu không có sự can thiệp từ bên ngoài. Vòng xoáy đói nghèo được dùng để chỉ các gia đình nghèo sẽ rơi vào tình trạng đói nghèo ít nhất 3 đời trở lên. Để thoát khỏi đói nghèo thì cần rất nhiều thời gian vì không có tổ tiên có tài sản trí tuệ, xã hội, văn hóa. Các quốc gia đói nghèo cũng sẽ tiếp tục đói nghèo và thường gọi là “bẫy thu nhập trung bình”, sở dĩ thu nhập trung bình là nhờ vốn đầu tư nước ngoài FDI để tăng số lượng sản xuất chứ không phải vì tự lực cánh sinh. Nhưng vì không tăng chất lượng sản xuất nên chỉ đạt tới thu nhập trung bình.
Ngược lại, nghiên cứu kinh tế cũng chỉ ra rằng người giàu sẽ tiếp tục giàu. Vì họ có tài sản, mối quan hệ lại được nhận giáo dục tốt (good education). Theo khảo sát học sinh ở đại học Tokyo (Todai) năm 2007 thì tỷ lệ cha mẹ học sinh Todai có thu nhập năm 9.5 triệu yen trở lên là 52.3% (thu nhập trung bình của người Nhật chỉ khoảng 4 triệu yên). Ai bảo bạn học đại học nào là không quan trọng nào?
Câu tục ngữ “không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời” không đúng lắm. Vì đã rơi vào đói nghèo thì thường sẽ nghèo ít nhất vài đời, cho dù có ngoi lên thì chỉ một (vài) sai lầm vẫn có thể rơi xuống vòng đói nghèo.

Làm thế nào để thoát khỏi vòng xoáy đói nghèo?

Thế nào là thương hiệu?

Mark Message: Vì sao bạn cần thương hiệu trong kinh doanh?

Thương hiệu không phải là đăng ký thương hiệu. Đăng ký thương hiệu chỉ là một phần. Khi bạn kinh doanh thì thương hiệu là thứ bắt buộc phải có và thương hiệu là danh dự của bạn trong kinh doanh. Không có thương hiệu nghĩa là bạn không có danh dự. Vậy thương hiệu là gì?

Thương hiệu là sự cam kết của bạn đối với khách hàng.

Thương hiệu = Cam kết của bạn + Sự tin tưởng của khách hàng.

Bạn đưa ra cam kết với khách hàng và thực hiện đúng như vậy. Bạn phải là người biết giữ lời hữa (約束を守る yakusoku wo mamoru) và là người trung thực. Như vậy, để có thương hiệu bạn phải đưa ra cam kết về sản phẩm và dịch vụ và có cơ chế để thực hiện cam kết đó. Việc bảo mật thông tin khách hàng, tôn trọng thông tin và giấy tờ của khách hàng cũng là một cam kết về thương hiệu. Thương hiệu không phải là thứ bạn đăng ký mà có được, mà đó là lời hứa đối với khách hàng và niềm tin (信頼 shinrai) của khách hàng đối với bạn.

Tôi ví dụ thế này. Nếu bạn bán quán ăn thì bạn nhập hàng từ đâu, rau sống bạn rửa thế nào. Bạn có làm trước mặt khách hàng hay không? Hay bạn làm ở chỗ khuất để có thể tùy ý làm theo ý mình? Những người không có thương hiệu là những người không đưa ra cam kết. Họ không muốn và ngại cực, họ chỉ muốn bán hàng cho khách hàng để lấy tiền. Vì thế họ không đáng tin và chỉ bán được cho những khách không coi trọng thương hiệu mà thôi. Về lâu dài, vì không có cam kết gì và cũng không có quy trình gì nên họ cứ phải đi phục vụ và giám sát nhân viên cả đời.

Hoặc ví dụ những cửa hiệu bánh trung thu. Khi một tiệm mọc lên thì có hàng chục tiệm nhái mọc lên theo. Chỉ người quen mới biết tiệm "chính gốc" mà thôi. Vì sao họ lại mất thương hiệu? Vì ngay từ đầu họ chỉ bán hàng mà không bán sự an toàn và yên tâm cho khách hàng. Họ hoàn toàn có thể làm trang web giới thiệu cách tuyển chọn nguyên vật liệu, các công đoạn làm, thậm chí quay video đưa lên để khách hàng cảm thấy an toàn và yên tâm. Nhưng họ không làm vì có thể khách hàng không, hay chưa xứng đáng với việc đó.

Đó là quan điểm kỳ lạ về kinh doanh. Vì bán hàng nghĩa là không chỉ bán sản phẩm mà còn bán sự an toàn và yên tâm cho khách hàng nữa. Vì quan điểm không coi trọng cảm giác an toàn và yên tâm của khách hàng mà họ không có thương hiệu và luôn bị nhái thương hiệu mọi lúc mọi nơi.

Ví dụ tuyệt vời về thương hiệu

Vì sao người Nhật cầm chai nước uống dở về?

Đơn giản là vì họ văn minh, lịch sự thôi. Hoàn toàn không liên quan tới tiết kiệm. Thật ra tiết kiệm thì sẽ không trở nên giàu có. Các dân tộc giàu có thì đều xa xỉ và bạn nào ở Nhật thì sẽ thấy người Nhật xa xỉ thế nào. Có những món ăn thượng hạng của Nhật rất mắc ví dụ bò Kobe, sashimi cực phẩm, v.v... Ở Nhật có hầu hết những món thượng hạng của thế giới.

Mang chai nước uống dở về là vì lịch sự, không phải vì tiết kiệm.

Cầm chai nước về là văn minh

Vì sao toilet công ty Nhật luôn sạch?

Lý do: Toilet là nơi khách hàng đánh giá độ tin cậy của công ty.
Vì sao khách hàng sẽ đánh giá được một công ty qua toilet?

なぜ日本の会社を見極めるためトイレを見るのか。ーマルクメッセージー

Từ sân bay quốc tế

Bạn nào từng đi nhiều nước, đặt chân qua nhiều sân bay thì hãy suy nghĩ về cảm tưởng mỗi sân bay của các nước. Ví dụ sân bay Narita của Nhật Bản (Nhật có rất nhiều sân bay lớn như sân bay quốc tế Kansai, sân bay Chubu, sân bay Fukuoka, ....), sân bay Changi của Singapore, sân bay Taoyuan (桃園 đào viên = vườn đào) ở Đài Bắc, sân bay Hong Kong, sân bay Incheon (Hàn Quốc), Heathrow (Anh Quốc), Charles de Gaulle (Pháp Quốc), v.v...

Những nền kinh tế lớn bao giờ cũng có sân bay xịn. Sân bay chính là bộ mặt của đất nước và nhìn vào sân bay bạn sẽ biết được đất nước đó như thế nào. Nhìn vào thái độ của nhân viên làm việc tại sân bay là bạn biết người nước đó có tử tế và chuyên nghiệp không. Thậm chí, nhìn trang phục của nhân viên là bạn cũng có thể thấy sự tương quan.

Nếu tới một sân bay nhỏ hẹp, dịch vụ sơ sài thì đừng nghĩ là khi vào trong trải nghiệm sẽ phong phú.

Nhà vệ sinh ở sân bay Narita.

Tới toilet công ty

Toilet công ty rất quan trọng vì ai trong công ty cũng dùng. Ở Nhật thì giám đốc và nhân viên dùng chung toilet công ty chứ không có chuyện dùng riêng, kể cả công ty lớn. Toilet là nơi bình đẳng và ai cũng dùng nên chắc chắn, mọi người muốn nó sạch sẽ. Vì người Nhật vốn thích sạch sẽ. Hơn nữa, để nhân viên làm việc thoải mái thì nên đầu tư toilet cho sạch đẹp.

Như vậy nếu xem toilet một công ty Nhật thì bạn sẽ biết là công ty đó có chăm lo đời sống nhân viên hay không. Chỉ công ty đối xử tốt với nhân viên mới đáng tin cậy.

Một công ty đối xử tốt với nhân viên của mình sẽ đối sử tốt với khách hàng.

Vì thế toilet sẽ sạch đẹp.

- Mark -

Làm thế nào để toilet công ty luôn sạch đẹp?

Bước 1: Hiểu việc toilet sạch đẹp quan trọng với sức khỏe và chất lượng cuộc sống nơi làm việc như thế nào.
Bước 2: Đầu tư cho thiết bị vật chất vệ sinh bằng cách nhận tư vấn về nhà vệ sinh từ công ty chuyên nghiệp.
Bước 3: Thuê công ty dọn về sinh chuyên nghiệp.
Bước 4: Đánh giá điểm được và không được và yêu cầu bên dọn vệ sinh sửa chữa.

Đây chỉ là khoa học của người Nhật. Bạn không thể bắt nhân viên dọn vệ sinh vì họ không có chuyên môn và làm họ sao nhãng công việc chính. Nhiều người nếu phải dọn vệ sinh thì họ còn nghỉ việc nữa. Do đó, quan trọng nhất vẫn là phải lắng nghe tư vấn của chuyên gia để tìm ra giải pháp vệ sinh phù hợp với công ty bạn.

Làm thế nào để du học an toàn, yên tâm, dễ thành công?

Du học không phải là chỉ có việc làm hồ sơ du học mà là tư vấn của chuyên gia để tìm ra giải pháp du học phù hợp với riêng bạn. Tại Saromalang chúng tôi tư vấn giải pháp cho từng bạn một để các bạn có kế hoạch du học phù hợp với nguyện vọng của mỗi bạn, để bạn có thể du học an toàn, yên tâm và dễ thành công. Ngay cả sau khi đi du học bạn vẫn được tư vấn tiếp về cuộc sống và con đường học vấn.

Do đó, các bạn coi trọng chất lượng du học thường làm hồ sơ tại Saromalang. Mục đích của du học Nhật Bản phải là trải nghiệm tốt + thành công trong tương lai.

Tại Saromalang, chúng tôi tư vấn giải pháp du học cho khách hàng.

- Mark -

>>Trang tư vấn du học Nhật Bản
>>Hướng dẫn thông tin du học và đăng ký tư vấn du học Nhật Bản

Câu chuyện Uber

Đây là giá tham khảo taxi thường và Uber, Grab tại Việt Nam:
Khoảng cách 7.3km.
Taxi thường 100,000 ~ 130,000 VND
Grab Car 68,000 VND
Grab Taxi 82,000 ~ 90,000 VND
Grab Bike 29,000 VND
UberX 42,000 ~ 54,000 VND
UberBlack 80,000 ~ 105,000 VND
Uber Bike 27,000 ~ 36,000 VND
Nguồn số liệu: Tạp chí Vinaboo.

Bike là xe ôm. Hiện nay Uber có thể trả thẻ tín dụng hoặc tiền mặt (trước đây chỉ thẻ tín dụng) và cả Uber lẫn Grab đều xuất hiện xe ôm. Bạn muốn thuê xe Uber hay Grab thì cần smartphone và cài ứng dụng, ngược lại, nếu bạn có xe và muốn chạy kiếm tiền cũng có thể cài ứng dụng và đăng ký.

Uber còn rẻ hơn cả taxi thường và đi xe ôm taxi thì thường bằng khoảng một nửa so với đi taxi Uber hoặc Grab. Khác biệt lớn nhất là Uber chỉ cần nạp điểm đón còn Grab phải nạp cả điểm đón và điểm đích (thời điểm hiện tại).

Ảnh: Business Insider.

Vì sao Uber?

Bị lợi dụng thì sao?

Tiếng Nhật có từ 利用 (りよう) [lợi dụng] và từ này vừa có nghĩa "sử dụng" vừa có nghĩa "lợi dụng". Tiếng Anh sử dụng "use" ví dụ "Bạn lợi dụng tôi sao?" thì nói là "You used me?" (You used me, didn't you?)

Lợi dụng có xấu không?

Bạn không nên lợi dụng người khác. Nếu cần gì thì bạn hãy hỏi sự giúp đỡ. Bạn hỏi đàng hoàng với mục đích rõ ràng và động cơ trong sáng thì người tốt sẽ giúp bạn. Bạn không cần phải lợi dụng ai cả. Sống như vậy mới quang minh chính đại. Bản thân tôi chưa bao giờ định lợi dụng người khác, vì việc đó hoàn toàn không vui.

Nhưng câu hỏi là thế này: Liệu bạn có nên để người khác lợi dụng không?

Quy tắc xưng hô với khách hàng

"Em có thể giúp gì cho anh/chị ạ?"

Tôi thật sự là "anh/chị" sao? Vì sao người bán hàng luôn phải xưng "em" và phải gọi khách là "anh/chị"? Nếu gặp khách hàng nữ mà họ không trẻ, cũng không già thì gọi là "chị" hay là "cô"? Gọi "chị" cũng dở (không tôn trọng người lớn), gọi "cô" cũng dở vì "bộ trông tôi già lắm sao".

Theo tôi, đây là ngôn ngữ không lịch sự. Bạn đang làm việc, hơn nữa, là một người làm việc chuyên nghiệp. Bạn nhận tiền lương để làm việc bán hàng chứ không phải đi làm không công. Và nơi bán hàng cũng không phải là môi trường gia đình. Trong business thì ngôn ngữ phải khác ở nhà. Có lẽ là vấn đề đào tạo nhân viên tại các cửa hàng. Ngay cả trên truyền hình người ta vẫn xưng "em" và gọi người khác là "anh/chị" thậm chí có người xưng là "anh/chị" gọi người khác là "em".

Tiếng Nhật gọi là 慇懃無礼 INGIN BUREI [ân cần vô lễ] (thoạt nhìn thì là ân cần nhưng nhìn kỹ thì là vô lễ).

>>TƯ VẤN CHIẾN LƯỢC HỌC TIẾNG NHẬT THÀNH CÔNG

Để đi du học Nhật Bản hoặc đi làm tại Việt Nam

Khi bạn ở nơi công cộng thì bạn không xưng "em" vì sự tôn nghiêm của bạn, và cũng không gọi người khác là "em" vì sự tôn nghiêm của họ.

Vấn đề của kiểu nhún nhường quá mức là sẽ có nhiều khách trở nên bất lịch sự vì họ sẽ được đà nghĩ rằng họ đứng trên bạn và có quyền ra lệnh cho bạn. Bạn là người làm việc chuyên nghiệp chứ không phải là người đi nịnh bợ khách hàng. Trước hết cần nhớ điều này đã.

KHIÊM TỐN NHƯNG KHÔNG BAO GIỜ HẠ MÌNH

Vậy thì phải nói thế nào? Nếu bạn là người kinh doanh thì phải đào tạo nhân viên thế nào? Đơn giản là thế này:

Vì sao phải giữ gìn vệ sinh công cộng?

Vệ sinh công cộng (public hygiene) là gì?

Giữ gìn vệ sinh công cộng là cách tốt để bảo vệ sức khỏe cộng đồng (public health) không chỉ về thể chất mà còn về tinh thần.

Tôi ví dụ thế này:
Một người mẹ vì con ăn cắp tiền chơi game la mắng cũng không sửa được tật này nên lột quần áo bắt con đứng ngoài đường. Người mẹ này hi vọng là đứa con bị xấu hổ sẽ không làm thế nữa. Làm vậy đúng hay sai?

Đây là vấn đề mà mọi dân tộc gặp phải. Tuy nhiên, hiện nay mà làm thế này ở Nhật hay Mỹ thì sẽ bị kết tội ngược đãi trẻ em và nếu tái phạm có thể bị tước quyền giám hộ (chuyển sang cho nhà nước giám hộ). Không nói tới luật pháp, việc trên đúng hay sai về mặt đạo lý?

Thật ra thì chuyện trong mỗi nhà khó mà can thiệp nhưng vấn đề của người mẹ trên là làm phiền những người xung quanh và mất vệ sinh công cộng. Vệ sinh không phải chỉ là giữ đường phố sạch đẹp mà còn cả về tinh thần nữa.

Vệ sinh tinh thần
Vệ sinh tinh thần là rất quan trọng để tái tạo sức lao động và sự sáng tạo. Không ai thích nhìn cảnh chướng mắt ngoài đường. Việc trừng phạt con ngoài đường làm ảnh hưởng tới tinh thần của mọi người qua lại.

Tiếng ồn cũng là một dạng mất vệ sinh tinh thần. Bạn sẽ không thể tái tạo sức lao động nếu đêm khuya hàng xóm làm ồn và bạn không ngủ được. Ở Nhật mà làm ồn thì kêu cảnh sát qua vì họ có luật tiếng ồn rồi.

Ở Singapore cấm hút thuốc nơi công cộng.

Vi phạm phạt 1000 SGD tức là hơn 1 tháng lương của người lao động.

Xã hội văn minh là xã hội đảm bảo được vệ sinh công cộng. Vì thế, nhiều nước đã cấm hút thuốc lá nơi công cộng, chỉ được hút thuốc ở nơi quy định. Ở ta thì đi đường thấy rất nhiều người phì phèo thuốc lá, ảnh hưởng tới sức khỏe công chúng cũng như gây nguy hiểm về giao thông (bạn tránh khói, tránh tàn thuốc thì rất dễ bị va chạm). Việc hút thuốc thì là quyền cá nhân nhưng vừa lái xe, vừa phì phèo thuốc lá thì rõ ràng là đang làm mất vệ sinh công cộng, cả về thể chất lẫn tinh thần. Đặc biệt tại nhiều chung cư hiện nay còn có hiện tượng thanh niên, trung niên phì phèo thuốc lá trong thang máy. Rõ ràng là họ không coi trọng vệ sinh công cộng và sức khỏe công chúng.

Vì sao phải giữ gìn vệ sinh công cộng?

Vì bạn đang sống trong xã hội dung chứa bạn, bạn nên làm điều tốt vì xã hội đó. Đây gọi là "lòng biết ơn xã hội". Lòng biết ơn là yếu tố rất quan trọng để sống hạnh phúc.

Làm theo nhu cầu, hưởng theo năng lực? Vì sao "arubaito là thiên đường, sarariiman là địa ngục"?

Vì sao làm theo nhu cầu, hưởng theo năng lực?

Trước đây có tư tưởng xã hội đề xuất "làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu" tức là nếu bạn làm được 1 thì làm 1 nếu làm được 10 thì làm 10 còn hưởng thành quả thì theo đúng nhu cầu của bạn. Nhưng điều này ngay lập tức dẫn tới bất công và vấn đề nan giải:
(1) Nhu cầu con người ngày càng cao còn năng lực thì không tăng lên
(2) Người quản lý sẽ đáp ứng nhu cầu của mình trước rồi mới tới cấp dưới nên nếu nhu cầu này chiếm hết thành quả thì cấp dưới không có gì
(3) Con người thích sinh con đàn cháu đống cho vui nhưng không giáo dục con cái thành người có năng lực (chỉ tiêu tốn tài nguyên của xã hội)

Vì thế, xã hội như thế sẽ nghèo. Người ta cũng chẳng làm gì vì có làm thì người quản lý cũng hưởng hết. Tức là phương châm "làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu" chỉ tốt cho người quản lý.

"Làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu" sẽ sớm dẫn tới bất công và sự không lao động. (Thà không làm chứ nhất định không làm cho người khác ăn.)

Để giải quyết vấn đề này thì xã hội hiện nay đã tiến hóa sang giai đoạn: Làm theo nhu cầu, hưởng theo năng lực. Tức là bạn làm bao nhiêu thì hưởng bấy nhiêu, tiếng Nhật gọi là:

成果主義

SEIKA SHUGI [THÀNH QUẢ CHỦ NGHĨA]

Dù còn nhiều bất cập nhưng chắc chắn đây là phương pháp đảm bảo sự công bằng và nền kinh tế hiện nay đi theo hướng này. Lương của bạn trong công ty phản ánh số tiền bạn kiếm được về cho công ty theo công thức sau:

(LƯƠNG CỦA BẠN) = (SỐ TIỀN BẠN KIẾM CHO CÔNG TY) / 3

Lấy số tiền bạn kiếm về cho công ty chia ba thì công ty sẽ trả lương cho bạn số 1/3 đó. Ví dụ bạn kiếm về cho công ty 1 tháng 90 man (90 vạn yen) thì công ty trả bạn lương 30 man/tháng. Đây là nguyên lý của nền kinh tế tư bản. Lý do là thế này:

Ý thức chuyên nghiệp và chuyện "nuôi con gì trồng cây gì"

Mark's message

Quảng bá cơ hội du học Nhật Bản: Du học Nhật Bản tốn chi phí ban đầu khoảng 200 triệu (đã gồm tiền 1 năm học phí + 3/6 tháng ký túc xá) học cách làm việc chuyên nghiệp và xây dựng sự nghiệp vững chắc trong tương lai? Điều kiện du học tốt nghiệp PTTH và học tiếng Nhật 200 giờ (tương đương cấp độ thấp nhất N5). Bạn có thể du học vừa học vừa làm thêm tối đa 28 tiếng/tuần tiền lương trung bình (Tokyo) 9$ ~ 10$/giờ. >>Tìm hiểu và hỏi đáp du học Nhật >>Đăng ký tư vấn du học Nhật Bản tự túc học tiếng Nhật/học nghề senmon/học đại học/sau đại học (cao học Nhật Bản)/tư vấn visa đi làm TƯ VẤN HOÀN TOÀN MIỄN PHÍ.
>>Chú ý: Không mất quá nhiều tiền làm hồ sơ du học Nhật Bản và không nên đóng quá 12 triệu làm hồ sơ trọn gói >>Kiểm tra ưu đãi để có chi phí hồ sơ tốt nhất cho du học Nhật Bản 2017.

Ý thức chuyên nghiệp là gì?

Ý thức chuyên nghiệp là bạn phải cố gắng để làm tốt nhất có thể công việc bạn đang làm và trong tương lai trở thành chuyên gia (プロ [pro]) trong lĩnh vực đó. Khi bạn làm việc, hay kinh doanh, đều là vì quyền lợi của người khác (thường là khách hàng của bạn). Bạn có muốn họ hạnh phúc hơn khi sử dụng dịch vụ, sản phẩm của bạn, hay bạn chỉ muốn lấy nhiều tiền nhất có thể?

Nếu bạn là người chuyên nghiệp, bạn chỉ bán đúng giá (mức giá có lương tâm) vì như thế bạn phục vụ được nhiều khách hàng nhất. Bạn cũng đưa ra tuyên bố chất lượng và cam kết thực hiện đúng như thế. Như thế bạn không chỉ đem lại dịch vụ, sản phẩm cho khách hàng mà thực sự đem lại:

SẢN PHẨM + SỰ AN TOÀN + SỰ YÊN TÂM

Khách hàng phải được an toàn với các chính sách kinh doanh rõ ràng và phải yên tâm khi sử dụng dịch vụ, sản phẩm của bạn. Để làm điều này, bạn sẽ phải học không ngừng đặc biệt là trong 5 ~ 10 năm đầu thì mới có thể thành người làm việc chuyên nghiệp (professional).

Ví dụ ngay cả việc du học Nhật Bản thì tư vấn du học không phải là làm hồ sơ du học. Làm hồ sơ du học thì dễ, bất kỳ ai được Saromalang hướng dẫn cũng làm hồ sơ được. Việc tư vấn là đưa ra các lựa chọn (options) phù hợp để khách hàng lựa chọn. Khách hàng, sau khi được tư vấn thông tin cần thiết, ưu nhược điểm của mỗi lựa chọn, sẽ quyết định kế hoạch (plan) du học phù hợp nhất. Mục đích của đi du học là để người du học thành công trong sự nghiệp và sống sung túc, hạnh phúc hơn trong tương lai. Để làm điều này, người tư vấn du học phải học tập liên tục (tất nhiên là tiếng Nhật phải đọc tốt) để có thể lập ra nhiều kế hoạch du học chi tiết và phù hợp hơn. Để người du học có thể yên tâm du học và có cuộc sống du học tốt hơn, người tư vấn cũng nên viết bài hướng dẫn ví dụ Cách đi máy bay, Cách đối phó động đất, Cách vứt rác ở Nhật, v.v….

Vì sao cần ý thức chuyên nghiệp?

Thế nào là người đáng tin và người không đáng tin?

Mark's message = Thông điệp của Mark

Đáng tin và không đáng tin
Không đáng tin không phải là 信じられない (shinjirarenai = unbelievable) mà là 信じる価値はない (shinjiru kachi wa nai = không có giá trị gì để tin). Vậy thế nào là một người đáng tin và thế nào là một người không đáng tin? Liệu người không đáng tin có phải là kẻ nói dối (嘘つき, usotsuki = liar) không? Theo tôi thì không phải như vậy.
信じられない = không thể tin được
信じる価値はない = không đáng để tin

Một trong những mục tiêu quan trọng khi đi du học: Trở thành người đáng tin
Vấn đề của một số người Việt là gì? Không phải là họ nói dối hay làm dối ngay từ đầu mà ban đầu họ cũng khá trung thực. Khi bạn tin tưởng họ rồi thì họ thường chơi cho bạn một vố đau bằng cách thất hứa, không giữ lời. Lúc chưa quen thì họ làm mọi thứ để gây cảm tình và lấy niềm tin, khi đã thân rồi thì họ lại phá vỡ lời hứa của họ.

Không chỉ trong mối quan hệ cá nhân mà trong công việc cũng vậy. Vì thế doanh nghiệp Nhật thường than phiền là nhân viên người Việt thường không đáng tin cậy.

Ngay cả khi bạn đang du học ở Nhật thì lừa đảo người Việt lại chủ yếu là người Việt (gồm cả những người đã định cư bên đó). Người Việt thường tin người Việt, thực ra là ham rẻ, sau đó bị lừa lại than trách là sao đồng hương mà lại lừa nhau. Vấn đề lớn nhất là để tiết kiệm một số tiền nhỏ thì họ sẵn sàng tin người không đáng tin.

Doanh nghiệp Việt cũng không đáng tin

Những lô hàng đầu thì họ nỗ lực rất cao, làm tương đối tốt. Vì họ cố gắng chào giá rẻ nhất có thể. Sau đó phát hiện ra thua lỗ. Khi đã đạt niềm tin rồi thì họ lập tức cắt bớt công đoạn để bù lại lợi nhuận. Việc này không chỉ đúng với doanh nghiệp Việt mà cả doanh nghiệp Trung Quốc. Tức là bạn đặt lô hàng đầu thì còn ổn (vẫn có % hàng lỗi nhất định) nhưng nếu tiếp tục đặt hàng thì sẽ nhận được toàn hàng lỗi. Họ đã phá vỡ cam kết về chất lượng sản phẩm.

Thế nào là người đáng tin?

"Nantoka naranai yo"

Mark's message - Thông điệp của Mark

何とかなるよ Nantoka naru yo

Bạn vấp ngã hay thất bại. Bạn bè sẽ nói với bạn: Nantoka naru yo. Bạn cũng sẽ nói thế với bạn bè khi họ thất bại. Câu này cứ như là câu thần chú mà ai cũng nói như thể nó xua tan đi được thất bại vậy. "Nantoka" là "như thế nào đó" và "naru" là "trở nên" và "yo" là "đấy".

"Nantoka naru yo" nghĩa là gì?
Xem đáp án

Nghĩa là "Rồi sẽ ổn thôi" hay "Mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi bạn ạ" ("Everything is going to be okay.")

Sở dĩ tôi gửi thông điệp về "Nantoka naru yo" vì đây là một trong những câu có thể quyết định vận mệnh của bạn. Thoạt nhìn thì bạn có nhiều người bạn, gia đình tốt, sẵn lòng an ủi bạn khi bạn thất bại, bằng câu "Nantoka naru yo". Họ thật là hiền, tốt bụng, tử tế. Nhưng bạn sẽ tiếp tục thất bại.

Khi bạn nghe câu này, nói câu này quá nhiều bạn sẽ thất bại. Vì sao? Vì bạn đổ lỗi cho hoàn cảnh mà không rút kinh nghiệm.

"Thất bại là kinh nghiệm nếu và chỉ nếu bạn rút được kinh nghiệm. 

Nếu không chỉ đơn giản là thất bại."

- Mark -

Nghĩa là bạn phải thay đổi: Điều chỉnh chiến lược, điều chính kế hoạch và vắt óc suy nghĩ nguyên nhân thất bại. Thất bại đều có nguyên nhân và bạn phải tìm được nguyên nhân này. Nếu không, bạn sẽ tiếp tục thất bại.

Nhưng người xung quanh thì lại "Nantoka naru yo" vì họ cũng chẳng biết nguyên nhân, và cũng chẳng bận tâm tìm nguyên nhân cho bạn. Thoạt nhìn thì là bạn tốt nhưng theo tôi đây là kẻ thất bại (loser). Bạn nghe kẻ thất bại quá nhiều thì bạn cũng sẽ thất bại. Đến lượt bạn cũng lại nói "Nantoka naru yo". Và bạn cũng chẳng bận tâm tìm nguyên nhân thất bại nữa.

Chơi với người thất bại = Thất bại

Thế nào là văn hóa cảm ơn?

Chuyên đề văn hóa Nhật Bản - Mark's message

Thế nào là văn hóa cảm ơn (và văn hóa xin lỗi)?

Vì sao có dân tộc có văn hóa cảm ơn, còn dân tộc khác thì không? Và vì thế, vì sao có dân tộc giàu và văn minh, lại có dân tộc nghèo và không văn minh?

Khi ai làm gì đó cho chúng ta thì chúng ta sẽ cảm ơn họ: Thanks! Thank you! ありがとうございます (Arigatou gozaimasu) / ありがとうございました (Arigatou gozaimashita) / 有難う！ (Arigatou = Alligator) / Спасибо (Spasibo) / Gracias / Grazie / 謝謝 (Xièxie) / Cảm ơn (感恩) / 감사합니다 (Gamsahamnida 感謝합니다) / Dankon ....

Nếu có ai cho bạn 1 cái máy tính cũ thì bạn cảm ơn họ.
Nếu có ai cho bạn 1 triệu đô la thì bạn kiểm tra xem có phải tiền thật không, sau đó cảm ơn họ.
Ở nhiều nước, con cái phải biết ơn cha mẹ vì cha mẹ cho họ ăn.

Về cơ bản, nếu có ai đó làm gì tốt cho bạn và khiến bạn cảm kích thì:

ありがとう！

Alligator!

Chỉ với người vai vế kém bạn. Với người vai vế cao hơn bạn thì phải nói thế này: ありがとうございます！ Arigatou gozaimasu.

Nhưng đó không phải là văn hóa cảm ơn. Không phải là văn hóa cảm ơn mà tôi biết. Trong cuộc đời, tôi cảm ơn những người chẳng đem lại lợi ích gì trực tiếp cho tôi cả. Đây mới là văn hóa cảm ơn:

お疲れ様でした "Otsukaresama deshita" là "Cảm ơn vì bạn đã làm tốt việc của bạn / Cảm ơn vì bạn đã làm việc mà bạn phải làm / Cảm ơn vì bạn đã làm việc của bạn". Câu này không phải cảm ơn vì ai đó làm lợi (trực tiếp) cho bạn, mà cảm ơn vì họ đã làm hết trách nhiệm với công việc, nhiệm vụ của họ. Trong cuộc sống, tôi cảm ơn những người làm đúng trách nhiệm của họ dù đó là nhiệm vụ hay công việc của họ.

Ví dụ, khi vào nhà hàng, nếu nhân viên làm tốt thì bạn cảm ơn họ. Bạn đi mua hàng thì bạn cảm ơn người bán hàng. Không phải bạn trả tiền thì bạn là thượng đế hay đứng trên khách hàng (trừ khi bạn là nô lệ của đồng tiền).

Cấp trên cảm ơn cấp dưới vì cấp dưới làm tốt công việc mà họ giao. Ở Nhật, khi mọi người cùng nhau thực hiện xong một công việc, một dự án thì họ sẽ nói với nhau là:

お疲れ様でした

Otsukaresama deshita

Cảm ơn vì bạn đã làm công việc của bạn

Nếu bạn học đại học tại Nhật thầy giáo cũng cảm ơn học sinh sau khi kết thúc một dự án hay công việc nào đó. Khi người trên nói với người dưới thì họ thường nói là:

お疲れさん！

Otsukaresan!

Vậy "tsukare" là gì mà sao lắm "anh chừ ca rê" và "chị chừ ca rê" thế? ^^
Trong tiếng Nhật thì 疲れる tsukareru có nghĩa là "mệt mỏi" (động từ) ví dụ "Tớ mệt rồi" là "Tsukareta". Danh từ của tsukareru là 疲れ tsukare. Thêm お "o" là lịch sự. "さん" là gọi người đối diện lịch sự ("anh/chị ...") và 様 (sama) gọi một cách kính trọng (hơn cả "san").

Người Nhật cũng dùng:

ご苦労様でした！

Gokurousama deshita!

Cảm ơn bạn đã vất vả (làm công việc của bạn)

苦労 kurou [khổ lao] là sự khổ cực lao động, ご là lịch sự (dùng ご thay vì お vì đây là từ gốc hán).

Nếu là cấp trên nói với cấp dưới thì:

ご苦労さん！

Gokurousan!

Cảm ơn bạn đã vất vả làm việc!

Bạn phải làm tốt công việc của bạn

Gochisousama deshita!

Chuyên đề văn hóa Nhật Bản

ご馳走さまでした Gochisousama deshita có nghĩa là "Cảm ơn (bạn) vì bữa ăn ngon / Cảm ơn bạn đã vất vả nấu ăn cho tôi". Người Nhật có một văn hóa là khi ăn uống xong ở quán ăn, nhà hàng thì hướng tới những người làm ở đó và nói câu này trước khi rời khỏi quán.

Vì sao lại dùng chữ ご馳走様 thì bạn hãy xem bài "Tôi mời" và văn hóa trả tiền của người Nhật.

Vì sao lại cảm ơn người nấu?

Vì sao đội mũ nón trong phòng thường gây phản cảm?

Mark's Message = Thông điệp của Mark

Điều này thuộc về môn tâm lý học. Giáo viên thường không thích (nếu không nói là ghét) khi học sinh đội mũ nón trong lớp. Họ cảm thấy không được tôn trọng. Ngoài ra, nếu trong phòng mà thấy người đội mũ nón thì những người khác có thể cảm thấy khó chịu, không thoải mái (tất nhiên trừ người đội mũ nón thì không cảm thấy gì). Cũng như hút thuốc, nếu bạn hút thuốc trong phòng thì người không hút thuốc sẽ không thoải mái gì.

Vì thế, các bạn nên tránh đội mũ nón trong phòng, nhất là trong lớp học.

Cảm giác khó chịu, không thoải mái, cảm thấy phản cảm, v.v... khi có người đội mũ nón trong phòng có thể mô tả bằng từ:

IWAKAN?