Vòng xoáy đói nghèo (cycle of poverty) là thuật ngữ kinh tế học chỉ hiện tượng, nguyên nhân của việc một khi đã rơi vào đói nghèo thì đói nghèo sẽ luôn tiếp tục nếu không có sự can thiệp từ bên ngoài. Vòng xoáy đói nghèo được dùng để chỉ các gia đình nghèo sẽ rơi vào tình trạng đói nghèo ít nhất 3 đời trở lên. Để thoát khỏi đói nghèo thì cần rất nhiều thời gian vì không có tổ tiên có tài sản trí tuệ, xã hội, văn hóa. Các quốc gia đói nghèo cũng sẽ tiếp tục đói nghèo và thường gọi là “bẫy thu nhập trung bình”, sở dĩ thu nhập trung bình là nhờ vốn đầu tư nước ngoài FDI để tăng số lượng sản xuất chứ không phải vì tự lực cánh sinh. Nhưng vì không tăng chất lượng sản xuất nên chỉ đạt tới thu nhập trung bình.
Ngược lại, nghiên cứu kinh tế cũng chỉ ra rằng người giàu sẽ tiếp tục giàu. Vì họ có tài sản, mối quan hệ lại được nhận giáo dục tốt (good education). Theo khảo sát học sinh ở đại học Tokyo (Todai) năm 2007 thì tỷ lệ cha mẹ học sinh Todai có thu nhập năm 9.5 triệu yen trở lên là 52.3% (thu nhập trung bình của người Nhật chỉ khoảng 4 triệu yên). Ai bảo bạn học đại học nào là không quan trọng nào?
Câu tục ngữ “không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời” không đúng lắm. Vì đã rơi vào đói nghèo thì thường sẽ nghèo ít nhất vài đời, cho dù có ngoi lên thì chỉ một (vài) sai lầm vẫn có thể rơi xuống vòng đói nghèo.
