Phương pháp định giá cà pháo (phần 3) - EV/EBITDA

Chào các bạn!

Trong phần 2 thì tôi đã chuyết về phương pháp dòng tiền chiết khấu cũng hơi hơi phức tạp, trong bài này thì sẽ nói về định giá cà pháo bằng phương pháp EV/EBITDA mục tiêu, thực chất cũng chỉ là phương pháp so sánh tương đối như trong phần 1.

Tôi ví dụ, doanh nghiệp X trong ngành Y hiện có chỉ số EV/EBITDA = 8, còn trung bình ngành Y là EV/EBITDA = 10. Như vậy, tiềm năng của doanh nghiệp X là có thể tăng lên tới thành 10, từ đó tính ra EBITDA mới tăng thành 10/8 = 1.25 tức tăng 25%. EBITDA là lợi nhuận trước thuế + lãi vay + khấu hao. Giả sử doanh nghiệp không có lãi vay, cũng không có khấu hao, thì lợi nhuận trước thuế và do đó lợi nhuận sau thuế chúng ta kỳ vọng tăng 25%, từ đó kỳ vọng giá cà sẽ tăng 25%.

EV/EBITDA: Chỉ tiêu này cho biết với một đồng Lợi nhuận hoạt động trước lãi vay, khấu hao và thuế mà doanh nghiệp tạo ra, nhà đầu tư sẵn sàng bỏ ra bao nhiêu đồng cho Giá trị của doanh nghiệp. Tỷ lệ này nếu < 8 lần thường được xem là hấp dẫn để đầu tư. Nếu chất lượng doanh nghiệp tốt (ví dụ doanh nghiệp có sản phẩm tốt, thị phần dẫn đầu ngành, ban lãnh đạo dày dạn kinh nghiệm, quản trị tốt ...) thì có thể chấp nhận mức EV/EBITDA cao hơn mức trung bình ngành. (TCBS)

Đương nhiên là EV/EBITDA càng thấp càng tốt. Một số người còn tính EV/EBIT.

Công thức: EV/EBITDA

Trong đó:

• EV  = Vốn hóa thị trường + Tổng nợ - Tiền mặt
• EBITDA = Lợi nhuận trước thuế + Lãi vay + Khấu hao

Giải thích:

• EV viết tắt của  Enterprice Value: là giá trị doanh nghiệp
• EBITDA là viết tắt của Earnings Before Interest, Tax, Depreciation and Amortization, hay Lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao.
• Vốn hóa thị trường = Số lượng cổ phiếu lưu hành bình quân x Giá cổ phiếu tại thời điểm tính toán
• Tổng nợ = Nợ ngắn hạn + Nợ dài hạn
• Lợi nhuận trước thuế = Lợi nhuận sau thuế + Thuế thu nhập doanh nghiệp
• Depreciation: Các khoản khấu hao của tài sản hữu hình ( nhà xưởng, máy móc, thiết bị vv)
• Amortization: Khấu hao của tài sản vô hình (thương hiệu, quyền sử dụng đất có thời hạn, bằng sáng chế vv)

EV/EBITDA càng thấp nghĩa là giá trị (vốn hóa) của doanh nghiệp đang bị định giá thấp so với khả năng tạo ra lợi nhuận của nó, nghĩa là nên MUA VÀO. Còn khi nó quá cao nghĩa là giá trị doanh nghiệp đang bị định giá quá cao, nên bán ra.

Để sử dụng phương pháp EV/EBITDA mục tiêu thì chúng ta cần tập hợp các doanh nghiệp có quy mô gần nhau trong cùng một ngành, tính chỉ số EV/EBITDA cho từng doanh nghiệp và trung bình ngành, theo từng năm. EV/EBITDA mục tiêu thường là trung bình ngành hoặc trung bình của các doanh nghiệp có quy mô tương tự trong ngành, từ đó đặt ra EV/EBITDA mục tiêu là giá trị trung bình đó, rồi tính ngược lại ra giá cà mục tiêu.

>>Phần 4: Phương pháp định giá bằng thu nhập thặng dư (Residual Income)

Phương pháp định giá cà pháo (phần 2) - DCF (dòng tiền chiết khấu)

Chào các bạn!

Hôm trước các bạn đã học các phương pháp định giá doanh nghiệp và cà pháo đơn giản rồi, hôm nay mới thật sự là hôn mê vì tôi sẽ nói về phương pháp DCF, mà tôi cũng mới học vài tiếng trước. Quan trọng là học tập cho có kiến thức căn bản, tránh bị chuyên gia dẫn dắt vào hiểm địa của họ. Phương pháp DCF là "Discounted Cash Flow", hay còn gọi là phương pháp dòng tiền chiết khấu, và cũng có một số người dịch sai thành chiết khấu dòng tiền (nếu là chiết khấu dòng tiền thì phải là discounting cash flow).

Dịch đúng ra thì là "dòng tiền được chiết khấu". Nghe có vẻ rất hôn mê, nếu không thể giải thích một cách dễ hiểu thì tôi sợ sẽ hỏng hết đại cục đầu tư đi lên CNXH của chúng ta mất. Người hôn mê thì có thể làm được gì cơ chứ.

Trước hết, dòng tiền (cashflow) là dòng lợi nhuận mà doanh nghiệp tạo ra mỗi năm, có thể thay đổi theo thời gian. Ví dụ năm nay tạo ra dòng tiền CF0 (năm đầu tiên), một năm sau nó tạo ra CF1, 2 năm sau nó tạo ra dòng tiền CF2, ...

Chúng ta nhớ lại chỉ số P/E, là Giá cổ phiếu / Lợi nhuận trên 1 cổ (EPS), tức là chúng ta giả định rằng EPS năm nào cũng như nhau, thì P/E là số năm hoàn vốn, thường lấy mục tiêu P/E = 10 năm, tức là sau 10 năm chúng ta có số tiền mặt như ban đầu, đồng thời vẫn nắm được cà pháo ấy. Nhưng EPS thay đổi theo từng năm, nên chúng ta lấy trung bình một số năm trước đây chẳng hạn, hoặc dự báo về sự thay đổi của EPS, từ đó dự đoán P/E tương lai.

Nói tóm lại thì vẫn là xoay quanh số năm hoàn vốn (pay back time) mà thôi.

Tuy nhiên, phương pháp DCF thì sâu xa hơn một chút. Trước hết, hãy lấy ví dụ thế này. Nếu cho bạn 100 USD nhận ngay bây giờ và 100 USD một năm sau bạn mới nhận, thì bạn chọn phương án nào? Tôi dám cá rằng, bạn sẽ nhận ngay, và cất vào trong tủ, cho dù 1 năm tới bạn không dùng nó. Vì sao? Vì tiền phải cầm trong tay mới chắc là của mình được. 1 năm sau biết bao nhiêu thứ có thể xảy ra.

Như vậy, giá trị của 100 USD nhận vào 1 năm sau < giá trị của 100 USD nhận ngay lúc này.

Nhưng nếu giữa nhận 100 ngay lúc này và 110 vào năm sau thì sao? Giả sử bạn có thể đầu tư sinh lời 15%/năm, bạn nhận ngay để sinh lời thành 115, nhưng nếu bạn chỉ có thể gửi tiết kiệm được 5% thì nếu nhận ngay bạn chỉ có 105, do đó bạn có thể đợi 1 năm để nhận 110.

Vì sao thị trường chứng khoán luôn tăng?

Trong bài trước, tôi có chuyết sơ về việc vì sao thị trường chứng khoán Mỹ vẫn tăng, bất chấp nền kinh tế đi xuống. Liệu thị trường chứng khoán có luôn tăng không?

Vì sao thị trường chứng khoán tăng? Vì người ta đổ tiền vào thị trường chứng khoán. Giá cổ phiếu và thị trường chứng khoán không hẳn có liên quan đến doanh nghiệp, hay nền kinh tế. Một doanh nghiệp tệ hại, dùng số liệu giả, và mọi người đổ tiền vào mua cổ phiếu doanh nghiệp đó, thì cổ phiếu doanh nghiệp đó vẫn tăng tốt.

Ở Mỹ có rất nhiều "tiền dễ" (easy money), nhờ toàn cầu hóa, và mọi người đều đổ vào chứng khoán. Chứng khoán lên bất chấp nền kinh tế Mỹ có thể tăng trưởng chậm.

Nhưng điều đó không hẳn đúng với các nước có nền kinh tế yếu, phụ thuộc FDI và kiều hối. Vì khi nước ngoài đổ tiền vào, thị trường tăng, nhưng tới khi họ rút, thị trường giảm, mà họa bóng trắng chính là minh họa của việc "thủy triều rút đi". Vì sao có nước chống họa "tốt", nhưng thị trường vẫn giảm thê thảm? Vì nó bị rút máu khỏi thị trường, và nguồn máu mới bơm vào không đáng kể.

Vì sao thị trường bất động sản luôn tăng?

Thị trường chứng khoán có vẻ quá phức tạp, vì chúng ta khó nhìn được toàn cảnh kinh tế và cũng khó mà đánh giá được cổ phiếu thông qua cổ tức (phần lớn đều không trả cổ tức, hay trả cổ tức tiền mặt). Khi tham gia thị trường, người ta chỉ hi vọng là giá cổ phiếu tăng, bán ra chốt lời. Doanh nghiệp làm ăn thế nào, có lẽ chỉ có ban lãnh đạo biết, mà có khi cũng chẳng biết luôn.

Nhưng bất động sản thì không hẳn như thế. Mọi người đánh giá là nó ở được hay không, rất nhanh, ngoài ra, xem giá xung quanh có tăng không tương đối dễ (thực ra cũng không dễ lắm đâu).

Bất động sản luôn tăng lại không phải vì người dân giàu lên, vì thực tế là người dân ngày càng khó mua nhà hơn. Nó đơn giản là do có một số người giàu lên, đẩy giá nó lên.

Ví dụ, ở các nước nguồn viện trợ dồi dào, quan chức tham nhũng được nhiều, đương nhiên họ không giữ tiền mặt mà đẩy vào bất động sản, đẩy giá lên. Vì tiền kiếm được quá dễ. Tiền này từ Ngân Hàng Sắt cho nước họ vay, tức là dòng tiền lớn từ nước ngoài. Một phần dòng tiền này chảy vào túi quan, và khi quan được phép làm kinh tế, quan mua rất nhiều đất (trước đây quan chỉ dám giữ vàng để tránh bị điều tra).

Tiếp theo là dòng tiền từ TOÀN CẦU HÓA, những người tham gia toàn cầu hóa khai thác lao động địa phương (một dạng khai thác tài nguyên giá rẻ) kiếm được tiền rất nhiều nhờ bóc lột công nhân. Họ cũng đẩy tiền vào bất động sản để tránh lạm phát.

Rồi khi thị trường tăng lên, kiếu hối, vốn đầu tư ngoại, vv cũng đổ vào để đầu cơ, đẩy giá lên cao hơn nữa. Các doanh nghiệp có mối quan hệ mua lại đất rất rẻ, xây chung cư bán kiếm lời khủng, cũng là dạng khai thác tài nguyên đất đai kiểu này.

Khi mà bất động sản đã tăng rồi, thì người dân cũng phải nhịn ăn, nhịn mặc đổ hết tiền vào mua nhà, hoặc để đầu cơ, đầu tư.

Tức là dòng tiền của cả nước đổ vào bất động sản làm nó lên cao, mà nó lên cao thì đấy lại thành "nhân" tạo ra "quả" là giá nó lên cao nữa, do mọi người sợ mất cơ hội sở hữu nhà đất, tức là tâm lý FOMO (Fear Of Missing Out).

Nói như vậy thì chắc các bạn cũng hình dung ra rồi, thế giới này có rất nhiều EASY MONEY (tiền dễ), tất cả từ sự bóc lột .... tất cả các bạn.

Đất đai là của toàn dân nhưng rơi vào số ít tập đoàn, họ giàu lên rất nhanh, tạo ra tiền dễ cho họ.
Môi trường là của mọi người, nhưng bị nhà máy nước ngoài tàn phá (khai thác môi trường) tạo ra tiền dễ.
Con người là con cái của cha mẹ nào đó, là cục vàng, hoàng tử ếch công chúa cóc của ai đó, bị đem ra làm tài nguyên khai thác lao động giá rẻ, tạo ra tiền dễ cho tư bản.
Vân vân.

Tức là tiền rất nhiều, nhưng phân bố không đều. Tuy nhiên, vấn đề của thị trường là nó không quan tâm tới cái gọi là tính công bằng, sự bình đẳng xã hội, cứ tiền vào thì thị trường đi lên.

Đây là lý do bất động sản luôn đi lên. Nhưng có đi lên được mãi không?

Chứng khoán và bất động sản có thể đi lên mãi?

Ngục tù Forex

Vì sao tôi không đánh Forex?

Chúng ta học mọi hình thức đầu tư và Forex (giao dịch ngoại hối, hay FX) giống như là một tiết học của một trường đại học, gọi là Trường Đời. Forex giống như là "Lương Sơn Bạc" của các nhà đầu tư (chiến sỹ đầu tư), thường là sau khi thảm bại ở các chiến trường khác (vàng, chứng, crypto, vv) sẽ tụ nghĩa tại đây. Biển sóng dạt dào ở bến nước Forex, cùng với đó là biết bao tiếng khóc than ai oán, biết bao oan hồn của các tử sỹ đầu tư đã bỏ mình chốn này.

Con người thích cờ bạc. Không phải là tửu sắc, cờ bạc mới là đam mê lớn nhất trong cuộc đời của chúng ta. Tôi coi cuộc đời cũng như một sòng bài, quan trọng là có ăn được lúc cuối hay không. Nhưng đánh bạc vẫn phải có trách nhiệm (đầu tư trách nhiệm hữu hạn), vì chắc gì bạn đã ăn được tất?

Forex là một sòng bài hoàn hảo, giúp bạn có thể đánh ngày đêm, 24/7 (trừ cuối tuần các sàn nghỉ).

Forex là một dạng buôn bán tỉ giá, ví dụ hôm nay 1 USD = 107 JPY, và bạn nghĩ ngày mai 1 USD sẽ ăn được, ví dụ 108 JPY, bạn lấy 1000 USD mua 107,000 JPY, ngày mai bạn lại bán ra, được 108,000 JPY, lời được 1,000 JPY (tức là tầm 10 USD). Nếu thế thì chưa có gì vui, hãy tưởng tượng bạn dùng đòn bẩy 100 lần (vay tiền) và đánh với số tiền là 100,000 USD, lời được 1,000 USD, tức là bằng số tiền bạn bỏ ra.

Nhưng rủi mà ngày mai, 1 USD xuống còn 106 JPY, bạn cháy tài khoản. Đại loại thế, tôi chưa bước chân vào cõi này, nên chỉ biết đại khái thế thôi.

Nếu bạn không muốn cháy tài khoản, thì phải bỏ thêm tiền vào để "gồng lỗ" (vì thực chất là nếu 1 USD từ 107 JPY xuống 106 JPY, và bạn đánh 100.000 USD, thì bạn đã lỗ mất 1.000 USD vốn rồi, nên bị "margin call" hay tiếng gọi từ địa ngục). Thay vì cắt lỗ sớm, bạn gồng lỗ và lỗ chồng lỗ. Whatever!

Tức là nếu bạn không dùng đòn bẩy bằng tiền vay, bạn khó mà cháy tài khoản được. Nhưng lời sẽ rất nhỏ, không bõ cơn khát nước của bạn. Vì trong thực tế, biến động tỉ giá có thể còn nhỏ hơn nhiều chứ không tới 1%, nên bạn có đánh cả ngày đêm, cũng không đủ cháo mà húp.

Hãy tưởng tưởng tới 10 năm sau: Ngày hôm nay 1 USD = 107 JPY, 10 năm sau 1 USD = 117 JPY, thì trong 10 năm, bạn không lời mấy. Tỉ giá thay đổi rất ít, mà chưa chắc còn thay đổi theo hướng lệnh bạn đánh.

Do đó, thực chất là bạn đang đánh cược một thị trường đi ngang. Tức là đây không thể gọi là ĐẦU TƯ GIÁ TRỊ, không có bất kỳ giá trị gì xảy ra, hoàn toàn chỉ là cá cược và đánh bạc.

Tôi không nói không kiếm được tiền, nếu bạn biết quy luật về tiền tệ, tỉ giá, và không dùng hay ít dùng đòn bẩy, bạn vẫn có thể kiếm được tiền. Một chút ít. Tùy theo am hiểu của bạn mà bạn kiếm được một số tương xứng. Đây là thị trường nhộn nhịp nhất trên đời, nên chắc chắn nhiều người kiếm được tiền và nhiều người mất tiền. Nhưng vì chỉ là cờ bạc, tay mơ thường chỉ mất tiền.

Dù như thế, Forex vẫn là một thị trường nên học tập, để trưởng thành với tư cách là nhà đầu tư. Biết đâu một ngày, vì đại nghĩa, bạn phải chơi tất tay (all-in) trong thị trường này? Ở đời không ai nói trước được điều gì. Chẳng có gì tuyệt vời hơn khi chơi tất tay một ván duy nhất bằng ... tiền của người khác, mà chẳng phải chịu trách nhiệm gì, đúng không?

Tóm lại thì, tỉ giá không phải là một thị trường đi lên, mà không phải thị trường đi lên thì vô cùng khó kiếm lời, hoặc vô cùng khó nhọc để kiếm lời. Bạn sẽ già đi rất nhanh, mất niềm tin vào bản thân, cuộc đời, mọi niềm vui sẽ biến thành tro trong miệng. Vậy như thế nào mới kiếm lời?

Vì sao thị trường chứng khoán Mỹ luôn đi lên?