Lãi suất và đầu cơ

Lãi suất tăng lên 8% chẳng hạn (bằng cách "lách" ví dụ tặng thêm 2%/năm, nhiều khả năng là được "bật đèn xanh") thì cho thấy tín hiệu gì? Dù là người đầu cơ, đầu tư hay chỉ phòng thủ trước biến động và suy thoái kinh tế, chúng ta cũng cần hiểu lý do việc lãi suất tăng, giảm, vì nó sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ thị trường. Hơn nữa, trong thời đại "kỹ trị" bần cùng hóa người dân bằng mọi cách, khóa chân khóa tay họ, thì kiến thức có thể giúp chúng ta phần nào không bị bần cùng hóa. Kiểu như lãi suất 8% nhưng lạm phát thực 10%, hoặc vàng tăng 20%, nhà đất cũng tăng đều, thì tiền tiết kiệm thực tế là đang giảm đi dù con số tăng lên.

Nguyên nhân lãi suất ngân hàng tăng đơn giản là vì họ cho vay nhiều mà tiền gửi vào không tăng tương xứng, hoặc có thể họ cũng chẳng cho vay nhiều nhưng người dân rút tiền ra, dẫn tới thiếu thanh khoản.

Có một số lý do như sau.

Tăng trưởng tín dụng vì động cơ chính trị

Có thể ngân hàng bắt buộc phải bơm tiền cho dự án nào đó theo chỉ đạo của ai đó. Cái này là suy đoán, nhưng không phải không có khả năng. Đặc biệt, họ còn phải cho vay với lãi suất trần chỉ định.

Tăng trưởng tín dụng vì doanh nghiệp vay tiền kinh doanh

Có thể là nền kinh tế đang tăng trưởng và doanh nghiệp cần vốn kinh doanh. Hoặc ngành nào đó đang "ăn nên làm ra" không biết chừng. Với luật lệ khắc nghiệt và hình phạt nặng, chúng ta khó hình dung ra kịch bản này. Nhưng có thể là do kiến thức nông cạn thì sao?

Tăng trưởng tín dụng do đầu cơ

Doanh nghiệp và người kinh doanh vay để sản xuất, kinh doanh, nhưng họ không thực sự làm thế mà dùng tiền đầu cơ vàng, ngoại tệ, thậm chí bất động sản với kỳ vọng chúng sinh lời nhiều hơn lãi suất ngân hàng. Tất nhiên, tiền vẫn chảy lòng vòng trong hệ thống ngân hàng (vì người này mua của người kia thì người kia có tiền vẫn để trong ngân hàng, chẳng hạn thế) nhưng dẫn tới chỗ thừa chỗ thiếu, bị thiếu thanh khoản cục bộ. Khi người ta đầu cơ thì người ta không quan tâm tới chênh lệch lãi suất nữa vì tiền quay vòng rất nhanh, nên họ sẽ để vào một chỗ sinh lời mà không cần gửi tiết kiệm chẳng hạn.

Hiện nay, vàng đã trở thành tài sản đầu cơ chứ không hẳn là tài sản trú ẩn nữa. Nó có vẻ đang thay thế đất đai trước đây vì bong bóng bất động sản vỡ hoặc xì hơi nên tâm lý về thị trường khá bi quan.

Nếu người đầu cơ quá nhiều thì sẽ thổi giá vàng, ngoại tệ, tài sản khác lên, tạo ra sóng và lại càng tạo ra kỳ vọng sinh lời, dẫn tới giá vàng và tỷ giá biến động mạnh. Khi tăng lãi suất thì thông thường dòng tiền sẽ quay lại gửi tiết kiệm, tuy nhiên, nếu lãi suất tăng không nhiều thì dân đầu cơ sẽ vẫn đầu cơ, vì họ kỳ vọng kiếm được gấp đôi thông qua việc đầu cơ.

Còn nếu lãi suất tăng cao thêm nữa, ví dụ 10~12% thì thế nào? Chúng ta lại quay trở lại vấn đề ban đầu: Vì sao lãi suất bị hạ xuống rất thấp? (Ở China còn hạ tới 3%)

Để cứu thị trường bất động sản. Tránh một cú sập kinh hoàng, kéo theo sập cả hệ thống ngân hàng. Do đó, lãi suất cũng không thể quá cao vì sẽ tạo cú sốc kinh tế.

Giả dụ nếu ngày mai lãi suất 12~15%, có lẽ bạn cũng nên tính đường gửi ngân hàng xem thế nào nhỉ?

Với tình hình kinh tế như hiện nay, nếu có thêm tổ chức tín dụng mất tên thì tôi cũng không quá ngạc nhiên.