Vấn đề du học sinh Việt Nam bị bắt và trục xuất

Ngay đầu năm 2016 này đã có một số tin tức nổi bật đã được dịch và đăng tại Yurica Blog:

• 2 người Việt bị bắt vì giả hồ sơ xin tị nạn, thành phố Kita-Kyushu (22/1/2016)
• 4 du học sinh Việt Nam bị bắt vì làm việc quá số giờ cho phép, thành phố Fukuoka, (23/1/2016)

Vậy thì các bạn Việt Nam đã, đang và sẽ du học Nhật Bản cần chuẩn bị tâm lý và kiến thức pháp luật như thế nào?

Hôm nay Mark @ Saromalang sẽ tư vấn cho các bạn một chút về pháp luật du học và tị nạn tại Nhật Bản.

Một số keyword

Về nguyên tắc, khi bạn muốn ở Nhật thì phải có "tư cách lưu trú" thích hợp. "Tư cách lưu trú" là Certificate of Eligibility hay gọi tắt là COE, tiếng Nhật: 在留資格 zairyuu shikaku [tại lưu tư cách]. Khi bạn đi du học Nhật Bản, tư cách lưu trú của bạn là 留学 ryuugaku [lưu học], vì thế thường gọi là 留学ビザ tức là "visa du học".

Khi bạn đi làm tại Nhật thì thường gọi là 就労ビザ shuurou biza [tựu lao visa] nhưng đây chỉ cách gọi nôm na, gọi đúng phải là 技術・人文知識・国際業務 [Kỹ thuật - Kiến thức nhân văn - Nghiệp vụ quốc tế]. Và đây chỉ là một trong các dạng visa mà thôi. Vì còn visa Nghệ thuật, Nghiên cứu, Kỹ năng, v.v... nữa.

Ví dụ nếu bạn học và làm về IT thì visa của bạn là 技術 GIJUTSU [kỹ thuật]. Bạn làm thông dịch thì visa là 国際業務 KOKUSAI GYOUMU [quốc tế nghiệp vụ].

VISA DU HỌC VÀ SỐ GIỜ ĐƯỢC PHÉP LÀM THÊM

Đúng ra, bạn không được phép đi làm thêm khi đang đi du học tại Nhật. Vì tư cách lưu trú của bạn là "du học" và đây mới là hoạt động đúng của bạn. Tuy nhiên, để giảm bớt khó khăn cho du học sinh tư phí, chính phủ Nhật cho phép du học sinh đi làm thêm tối đa 28 giờ/tuần (và 40 giờ/tuần nếu có chứng nhận trong kỳ nghỉ của trường) với điều kiện:

• Bạn phải xin "Giấy phép hoạt động ngoài tư cách" tức là hoạt động làm thêm ngoài tư cách chính là du học

Tiếng Nhật gọi là 資格外活動許可書 shikakugai katsudo kyokasho [tư cách ngoại hoạt động hứa khả thư]. Bạn phải xin tại Cục Xuất nhập cảnh Nhật Bản ở nơi bạn sinh sống, tức là cục Nyukan gần chỗ bạn. Tuy nhiên, để thuận tiện thì cục Nyukan cho phép du học sinh xin ngay tại sân bay trong lần đầu tới Nhật, chỉ cần nộp giấy đăng ký hoạt động ngoài tư cách hay nôm na gọi là "giấy phép xin được làm thêm" khi làm thủ tục nhập cảnh Nhật Bản tại sân bay là đươc.
>> Xem mẫu giấy xin làm thêm

Như vậy, kể cả khi có giấy phép làm thêm mà bạn đi làm quá 28 giờ/tuần là bạn đang vi phạm pháp luật. Dù bạn có làm 2 hay 3 công việc và không công việc nào quá số giờ vì số giờ là tính tổng mọi công việc làm thêm mà bạn làm. Nếu không quá số giờ cho mỗi công việc thì quy định là vô nghĩa, đúng không nhỉ?

NHƯNG ĐA SỐ DU HỌC SINH LÀM THÊM QUÁ GIỜ?

Hướng dẫn viết và nộp xin giấy phép làm thêm tại sân bay (bản chính thức)

Chú ý: Giấy này là bản chính thức, bạn phải chuẩn bị sẵn từ nhà chứ ở sân bay sẽ không có. Bạn nộp kèm các giấy tờ khác. Nếu bạn quên nộp, khi vào Nhật bạn sẽ phải lên Cục xuất nhập cảnh địa phương để xin giấy phép được làm thêm, sẽ mất thời gian và chi phí đi lại.

Bạn nộp giấy này khi làm thủ tục nhập cảnh (lần đầu) vào Nhật Bản để du học. Bạn sẽ nộp tại sân bay giầy này cùng hộ chiếu và COE (tư cách lưu trú). Nhận lại: Hộ chiếu và thẻ lưu trú (zairyuu kaado) mặt sau có ghi cho phép làm thêm.

Giấy này tên tiếng Nhật là 資格外活動許可申請書 Shikakugai katsudō kyoka shinsei-sho [tư cách ngoại hoạt động hứa khả thân thỉnh thư], tức là "Đơn xin cho phép hoạt động ngoài tư cách". "Tư cách" của bạn là "du học sinh", nên bạn phải xin để đi làm thêm (vì đi làm thêm thì không phải mục đích của bạn mà).

Ngày xưa thì nhập cảnh xong rồi mới tới cục quản lý xuất nhập cảnh địa phương (ví dụ Cục Tokyo thì ở ga Shinagawa) xin nhưng giờ họ CẤP TẠM ngay tại sân bay để bạn có thể đi làm thêm ngay. Chú ý: Sau đó vẫn phải làm đầy đủ thủ tục như đăng ký địa chỉ, bảo hiểm, .... (trường sẽ hướng dẫn).

Trường Nhật ngữ thường gửi form trắng cho các bạn điền sẵn trước khi lên máy bay và các bạn cũng có thể tải về tại đây:

>>Tải form xin phép làm thêm PDF (117KB)

Mục đích là có được dòng chữ cho phép làm thêm tối đa 28 giờ/tuần này ở mặt sau thẻ lưu trú 在留カード mà bạn được cấp ngay tại sân bay:

許可：原則週２８時間以内・風俗営業等の従事を除く 

Cho phép: Trên nguyên tắc trong vòng 28 giờ/tuần

(Loại trừ làm thêm tại những nơi như kinh doanh giải trí người lớn)

Cách điền form xin làm thêm tại Nhật (nộp khi nhập cảnh tại sân bay)