Nuôi con là một việc vô cùng quan trọng, tiếng Nhật gọi là 育児 ikuji [dục nhi] tức là việc 子どもを育てる kodomo wo sodateru (nuôi dạy con cái).
Con cái là tài sản (asset) hay tiêu sản (liability)?
Ảnh: PAKUTASO.
Nhưng câu hỏi đầu tiên là: Con cái là tài sản (sinh lời cho bạn) hay là tiêu sản (chỉ làm bạn mất tiền)?
Tài sản = Thứ sinh lời cho bạn
Tiêu sản = Thứ làm bạn mất tiền
Từ quan điểm này mà cách nuôi dạy con cái sẽ khác hẳn nhau.
Ở các nước nho giáo thì về cơ bản con cái là "tài sản", "lộc trời ban", "của để dành" khi về già (thường là sau khi về hưu) sẽ lấy ra xài dần, để đảm bảo cả về kinh tế lẫn tinh thần (ví dụ dịp lễ tết có con cái bên cạnh thì sẽ cảm thấy vui cho một năm hay bớt cô đơn).
Ngược lại, ở Nhật Bản, Mỹ (da trắng) hay Tây Âu thì con cái hoàn toàn là "tiêu sản" mà thôi. Tức là tiền đầu tư cho con cái sẽ mất 100%. Không người Nhật nào đòi hỏi con cái phải báo đáp mà thực ra là cho đi nhưng không nhận lại. Họ cũng không kể công kể khổ chuyện nuôi con cái vì việc sinh con chỉ là quyết định của họ nên dù có thể nào cũng chỉ là tự làm tự chịu mà thôi (đó gọi là danh dự). Thật ra có muốn kể công và tận dụng con cái cũng không được, vì đạo đức xã hội sẽ cản trở họ làm như thế. Người Nhật thường có câu:
年を取ったら子供に迷惑をかけたくない
Khi già đi tôi không muốn làm phiền con cái
Đó là lý do mà người Nhật làm việc quần quật để về già có tiền tích lũy và lương hưu để sống và không bao giờ làm phiền con cái. Họ chỉ muốn con cái tập trung vào công việc và cuộc đời của bản thân mà thôi. Hạnh phúc của cha mẹ chính là thấy con cái trưởng thành, tự lập và sống đàng hoàng, có danh dự, hơn là phải đem tiền về phụng dưỡng cha mẹ. Ngược lại, có cho tiền họ cũng không nhận. Đây là lý do mà người Nhật dễ thành công: Không bị tiêu tốn tài nguyên và sinh lực cho cha mẹ.
Ở chiều ngược lại, ở các nước nghèo thì thường người ta không có lương hưu, nên con cái lại là "tài sản" theo kiểu tài khoản tiết kiệm kiêm bảo hiểm tuổi già. Con cái có nghĩa vụ chu cấp và phụng dưỡng báo hiếu cha mẹ, đồng thời khi cha mẹ ngã bệnh phải trực tiếp hoặc cắt cử người chăm sóc y tế. Việc này thực sự gây gánh nặng cho con cái về tiền bạc, thời gian, tinh thần. Đây cũng là lý do mà người nghèo thường tiếp tục nghèo.
Nếu con cái là tài sản, họ thường phải chăm sóc cha mẹ từ năm 50 tuổi tới năm 80 tuổi, tức là trong khoảng 30 năm với chi phí tài chính, thời gian, tinh thần. Sau khi cha mẹ mất đi mới làm gì thì làm, lúc đó thì họ cũng đã ngoài 50 tuổi, và vì kiệt sức nên lại dựa tiếp vào con cái để sống. Ngoài ra, vì đã kiệt sức nên khó mà thực hiện công việc hay lý tưởng gì cho ra hồn.
Nếu cha mẹ lỡ đổ bệnh hiểm nghèo như ung thư - mà nước nghèo thì lại thường nhiều ung thư - thì thường phải bán nhà để cứu, rốt cuộc, hết sạch tài nguyên nếu không nói là mang nợ và con cái có thể đi làm cả chục năm chỉ để trả nợ.
Như thế, việc con cái là tài sản hay tiêu sản quyết định rất lớn tới tương lai của con cái.
