Nhờ sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), việc viết code trở nên thật dễ dàng và tốn ít thời gian. Chúng ta chỉ cần đưa ra yêu cầu đối với AI và nó sẽ làm hết mọi thứ, gọi là "vibe coding": Đưa ra yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên (bằng tiếng Việt cũng được) và AI sẽ làm công việc viết code cho chúng ta.
Chúng ta có thể viết code bằng ngôn ngữ mà thậm chí còn chưa từng viết một dòng code nào. Ví dụ tôi có thể đã học Python cơ bản, nhưng nếu viết code tôi chủ yếu dùng AI để viết các công cụ dùng cho công việc. Trong công việc tôi cũng dùng AI để viết code chứ ít khi tự mình viết. Lý do là để cho nhanh và tránh những lỗi chính tả ngớ ngẩn mà debug mãi vẫn không ra được.
Đối với công việc kỹ sư cầu nối, ngay cả việc kiểm tra chính tả hay viết lại văn phong cho chuẩn mực trong tiếng nước ngoài cũng có thể dùng luôn AI cho nhanh. Như vậy, chúng ta chỉ đóng vai trò QA (đảm bảo chất lượng), thay vì trực tiếp làm việc.
Nhờ AI, việc viết công cụ cho công việc hay tạo ra một sản phẩm mới trở nên dễ dàng. Liệu rằng chúng ta có thể viết ra một sản phẩm phần mềm và bán đại trà cho người dùng thế giới để kiếm bộn không? Có thể nhưng khó đối với cá nhân vì thiếu một công đoạn là marketing. Nếu không thể marketing, sản phẩm dù tốt đến mấy cũng chỉ vứt xó.
Tất nhiên, nếu là một lập trình viên, bạn có quyền mơ mộng. Người ta bảo "Có ai đánh thuế ước mơ bao giờ" nhưng cần cẩn thận vì "mơ hão thì hao mỡ". Sẽ có người bỏ nhiều công sức và thành công nếu có thêm sự may mắn nào đó, chiếm 1%. 99% có lẽ viết ra sản phẩm chẳng ai bỏ tiền ra mua.
Điều đấy không có nghĩa là vibe coding không kiếm được tiền. Cách tốt nhất là dùng vibe coding để viết công cụ phục vụ cho công việc, hoặc làm dự án cá nhân nào đó. Khi có dự án cá nhân rồi, bạn có thể bổ sung hồ sơ để ... xin việc ngon.
Bạn có thể ghi thẳng vào đó là vibe coding vì đây cũng sẽ là một kỹ năng quan trọng trong ngành công nghệ thông tin kể từ giờ trở đi.
Điều đấy không có nghĩa là ai cũng sẽ vibe coding được. Người có lợi thế nhất là những người có tư duy logic tốt. Bạn càng thông minh, bạn càng phát huy được sức mạnh của AI. Dù trong thời đại nào, trí tuệ vẫn là quan trọng nhất.
Về thuật toán hay logic, đó là những thứ bạn phải nghĩ ra. Nếu bạn không thể nghĩ ra được thuật toán hay logic tốt, AI có thể đơn giản là đi chệch hướng và dẫn bạn vào một mê cung các dòng lệnh càng sửa càng sai. AI không thông minh như một người thông minh, nên cần phải hướng dẫn nó cho tới khi nó làm đúng.
Văn hóa làm việc cũng sẽ thay đổi. Trước đây người ta hay dùng từ "EQ cao", phải EQ cao mới thành công. Nói thẳng ra là phải biết nịnh hay lấy lòng thậm chí là luồn cúi nịnh bợ. Gặp ai cũng phải nịnh: Gặp sếp nịnh để được thăng tiến, gặp người có kiến thức phải lấy lòng để họ chỉ cho, hay không giấu nghề. Giấu nghề là vấn đề khá hay gặp trong môi trường công việc, nhất là IT.
Người Trung Địa còn sáng tác ra cả triết lý "Gió tầng nào gặp mây tầng đấy" để xoa dịu phức cảm tự ti của những người đi lên bằng hai đầu gối. Phải nịnh bợ thật nhiều mới được ban phát quyền lợi, để leo lên vị trí cao hơn và nạt lại bọn bên dưới, hình thành văn hóa "thượng đội hạ đạp".
Sự xuất hiện của AI thay đổi tất cả: Bạn vừa có một giáo viên, một gia sư, một trợ lý, một công nhân và thậm trí cả người bạn để tâm sự. Khi bế tắc bạn chỉ cần hỏi "gia sư" AI này là sẽ được tận tình chỉ dẫn cho đến khi bạn hiểu hoàn toàn mà không hề "giấu nghề". Bạn có một cấp dưới cần mẫn làm những công việc chân tay hay lặp đi lặp lại cho bạn hoàn toàn miễn phí.
Nếu bạn không biết vibe coding thì sẽ thế nào?
Bạn code chậm và bị tống cổ đầu tiên. Với một loạt quản lý "cuồng AI", việc đầu tiên họ hỏi không phải là bạn làm xong chưa mà đã quăng cho AI làm chưa. Có những việc AI làm thực sự rất kém và chính bạn phải dọn dẹp lại cho ra sản phẩm nhưng vẫn nói là dùng AI làm. Càng tốt vì nếu ai định bắt chước thì sẽ thất bại. Mỗi AI chỉ giỏi đúng một khía cạnh và thường tôi dùng tới ba AI khác nhau. Nhưng liệu có phải dùng càng nhiều AI càng tốt không?
Cũng không hẳn thế. Dùng thạo quan trọng hơn là dùng nhiều. Dùng AI mà không dùng tư duy logic thường dẫn tới việc tốn thời gian đi sai hướng và tạo ra những dòng code không đúng mục đích. Tôi đoán ba là đủ tốt, để tránh xao nhãng. Nếu AI này không làm được thì quăng cho AI khác, và nếu cả ba đều đưa ra kết quả như nhau, không tốt, thì nghĩa là chưa ai có kiến thức để giải nó, hoặc hướng dẫn của chúng ta đã sai hay gây hiểu nhầm từ đầu.
Cuối cùng, nó lại dẫn tới vấn đề trực giác: Với vấn đề như thế thì dùng AI nào là tốt nhất. Nó lại trở lại vấn đề là trí thông minh của con người. Chúng ta vẫn phải là người nắm rõ và chấm điểm năng lực của AI trong từng vấn đề cụ thể. Ví dụ để dịch thuật và cần sự chắc chắn, tôi sẽ vẫn dùng một AI nhất định thay vì các AI khác. Việc dùng nhiều AI khác nhau cũng giúp giải quyết được vấn đề hết dung lượng, vì đôi khi một AI từ chối làm việc sau khi bạn đã tận dụng nó quá nhiều.
Ngay cả việc dùng AI, bạn cũng phải dùng một cách khôn ngoan. AI hoạt động dựa trên năng lượng, không phải là không tốn chi phí. Bạn càng dùng AI nhiều sẽ càng dùng nhiều tài nguyên của Trái Đất và góp phần làm cạn kiệt nó. Dùng tiết kiệm và khôn ngoan cũng là một cách bảo vệ môi trường. Bạn phải đưa ra yêu cầu càng ngắn gọn và càng chính xác càng tốt.
Và đừng cố quăng một đống yêu cầu phức tạp cho AI trong một lần. Tốt nhất là chia nhỏ công việc cần làm ra trước, và yêu cầu làm từng phần nhỏ một, y như cách chúng ta xử lý công việc hàng ngày một cách hiệu quả. Khi chia nhỏ ra như thế thì chúng ta cũng như AI sẽ hiểu được mục tiêu đạt được dễ hơn rất nhiều.
Nếu không, cả chúng ta và AI đều đi sai hướng hoặc lọt vào mê cung của các lỗi. Cuối cùng chính chúng ta sẽ kiệt sức. Dùng AI sai cách với những chỉ dẫn mơ hồ là con đường dẫn tới sự mệt mỏi của thời đại AI.
Như thế, vấn đề trong việc coding không còn chỉ nằm ở kinh nghiệm coding hay khả năng hiểu ngôn ngữ lập trình, mà nằm ở NĂNG LỰC VẬN DỤNG NGÔN NGỮ. Người có năng lực học ngôn ngữ nói chung và ngoại ngữ nói riêng sẽ có lợi thế đặc biệt trong thời đại AI này. Ai nói có AI rồi sẽ không cần học ngoại ngữ nữa vì AI sẽ dịch ra cho bạn? Nếu đơn giản là giao tiếp kém thì việc giao tiếp với AI cũng sẽ kém và AI không thực sự hiểu nó cần làm gì. Lối viết không đầu không đuôi, hay đưa ra yêu cầu một cách vô trách nhiệm và không mô tả rõ ràng không phải là cách tốt để tận dụng sức mạnh của AI.
Vibe coding nghe có vẻ tuyệt vời. Và nó có hứa hẹn mang tới tài chính và tương lai tốt đẹp hơn không? Tôi e là không. Chỉ để sinh tồn mà thôi. Nếu không biết vibe coding, bạn sẽ không thể cạnh tranh về tốc độ và giải pháp với những người tận dụng nó để vừa học vừa làm. Hơn nữa, nếu vibe coding kém, chính bạn sẽ trở nên mệt mỏi. Nếu giỏi vibe coding, bạn sẽ nâng hiệu quả công việc lên cao hơn, với mức lương ... như cũ. Chỉ là không bị sa thải mà thôi. Nếu bạn viết vibe coding cho dự án cá nhân, hầu hết bạn cũng sẽ không thể biến nó thành tiền do thiếu năng lực marketing. Thời gian đó trở nên lãng phí. Bạn vẫn phải dựa vào công ty nào đó và các dự án khách hàng để tồn tại. Nhưng, làm dự án cá nhân giúp bạn có profile (hồ sơ năng lực) tốt hơn để cạnh tranh trên thị trường việc làm. Chỉ là nó sẽ không trực tiếp nâng cao thu nhập ngay mà thôi.
Nhưng nó sẽ rất tuyệt vời, nếu bạn có một đam mê hay ý tưởng kinh doanh nào đó. Bạn không cần phải thuê người khác viết phần mềm hay hệ thống với chi phí cực kỳ đắt đỏ nữa, mà có thể tự mình tạo ra nó.
Tôi hiện tận dụng AI rất nhiều để biến đam mê trở thành hiện thực. Trong tháng này thì ngoài việc luyện tập nâng cao cơ bắp ra thì là flashcard học từ vựng tiếng Nhật.
No comments:
Post a Comment